19/04/2026
د یوه ښارګوټي لپاره د اوبو رسول
یو ښارګوټی چې نږدې 6000 اوسیدونکې لري، د یو نفر د اوبو مصرف یې په شپه او ورځ کې 100 letters / day . Cap دی، د کورونو ډول یې یو منزله دی، د پایپ څخه چې استفاده کېږي، پولې ایتلین پایپ دی، تاسو د دې ښارګوټې لپاره د Water Tank ارتفاع پیدا کړئ؟
حل: د یوې ورځې لپاره د جریان منځنی مقدار پیدا کوو
Q daily average = 6000 x 100 = 600000 L/day
Q peak max = 600000 x 4.86 / 86400 = 33.75 L / sec
دلته 4.86 د safety ضریب دی یعنې د ځینو حدثوي پېښو لپاره لکه د اور لګېدنې او داسې نورو پېښو لپاره په نظر کې نېول شوی
لکه څرنګه چې په شکل کې ښکارې له پایپ څخه په څلورو نقطو کې اوبه اخیستل کېږي ( E , D , F , G ) فرض کوو چې له ټولو نقطو څخه په مساوي ډول اوبه توزېع کېږي
Q peak max = 33.75 / 4 = 8. 44 L / sec
اوس په هره نقطه کې د جریان مقدار محاسبه کوو
له شکل څخه مالومېږي څرنګه چې په هره نقطه کې 8.44 لټر پر ثانیه جریان موجود وي نو په E نقطه کې 8.44 لټر پر ثانیه جریان دی د D په نقطه کې 8.44 جمع 8.44 چې مساوي کېږي په 16.88 لټر پر ثانیې سره همداسې په نورو نقطو کې
Q ( ED ) = 8.44 L / sec
Q ( DC ) = 16.88 L / sec
Q ( BC) = 16.88 L / sec
Q ( FG ) = 8.44 L / sec
Q ( FB ) = 16.88 L sec
Q ( AB ) = 33.76 L / sec
نوټ : د شاخه یي شبکاتو په ډیزاین کې تر ټولو لېرې نقطه او همدا ډول تر ټولو لوړه نقطه انتخابېږي تر څو وکولی شو چې په تر ټولو لېرې او همدا ډول په لوړه نقطه کې په لازم فشار سره اوبه ورسېږي
همداسې نقطه په نقطه د water tank په طرف محاسبې ته ادامه ورکو تر هغې چې د water tank ارتفاع په لاس راشي
اوس د سوال محاسبه تر ټولو لېرې نقطې څخه شروع کوو
ازاد فشار ( Terminal Head ) د E په نقطه کې چې تر ټولو لېرې نقطه ده پیدا کوو
په امریکي سیستم کې ازاد فشار یا ارتفاعي فشار د لاندې فارمول پواسطه سره پیدا کولی شو
TH = 5(n - 1 ) + 7
n = د منزلونو تعداد
څرنګه چې د ښارګوټي لپاره مو کورونه یو منزله نېولي دي نو (n )هم مساوي د یو سره دی
TH at point E = 5(1 - 1 ) + 7 = 7 m
په دې مانا چې د E په نقطه کې فشار باید د 7m څخه کم نه وي
اوس په همدې (E )نقطه کې هایدرولیکي فشار پیدا کوو
HG at point E = TH at E + GL
HG = Hydraulic Gradient
GL = Ground Level
HG at E = 7 + 398.35 = 405.35 m
د (E - D )نل ترمنځ په پایپ کې طولي ضایعات پیدا کوو
په پایپ کې طولي ضایعات د لاندې فارمول څخه په استفادې کولی چې پیدا کړو
Hf = 1 / 0.094 x ( Q/C )^1.85 x 400 / D^ 4.87
Hf = طولي ضایعات
Q= د جریان مقدار
C = د هایدرولیک د ظرفیت ضریب دی چې قیمت یې د ( 80 - 120 ) پورې دې د دې بېلګې لپاره د 100 قیمت په نظر کې نېول شوی
D = د نل قطر دی
نوټ: د ځینو پارامترونو قیمتونه د شکل څخه اخیستل کېږي د بېلګې په ډول په لاندې فارمول کې د 400 وضع شوی قیمت د شکل څخه اخیستل شوی دی چې د ( E - D ) ترمنځ د پایپ اوږدوالی ښایي
HL at ( E - D ) = 1 / 0.094 ( 0.00844 / 100 )^1.85 x 400 / D^4.87
د پایپ لپاره قطر د لاندې فارمول څخه پیدا کولی شو
Q = V x A = V x pi D^2 / 4
D = ( (4Q)^1/2 / ( pi x V )^ 1/2 )
داوبه رسونې لپاره مناسب سرعت مساوي دی ( 0.85 - 1.2 ) متر پر ثاینې سره
که چېرته سرعت مساوي له ( m/ sec 1 ) سره ونېسو نو پورته فارمول به لاندې حالت غوره کړي
d = 1.13 x ( Q )^ 1/2
d ED pipe = 1.13 x ( 0.00844 )^1/2 = 100mm
پورته مو د طولي ضایعاتو فارمول لېکلی اوس راځو خپل قیمتونه پکې وضع کوو
HL at (E - D ) = 1/0.0094 x ( 0.00844 / 100 )^1.85 x ( 400 / 0.1^4.87 ) = 9.176m
د ( E - D ) ترمنځ طولي ضایعات مساوي کېږي 9.176 مترو سره
د پایپ په نورو نقطو ( D . F . G ) کې هم د E نقطې په ډول Terminal head همدا شان Hydraulic gradient او د پایپ قطرونو محاسبه کوو تر څو وکولی شو چې د water Tank ارتفاع پیدا کړو
اوس راځو هایدرولیکي فشار د D په نقطه کې پیدا کوو
HG at D = HG at E + HL ( E - D )
HG at D = 405.35 + 9.176 = 414.4m
همدا ډول د D په نقطه کې ازاد فشار ( Terminal head ) چیک کوو
TH at D = HG at D - GL at D
TH at D = 414.4 - 398.2 = 16.3m
TH at D = 16.3m > 7m OK
څرنګه چې ازاد فشار له اوو څخه لوی دی نو صحیح دی
اوس راځو د ( D - C ) ترمنځ د پایپ قطر محاسبه کوو
فارمول یې لرو
d ( D - C ) = 1.13 ( Q )^1/2
d ( D - C ) = 1.13 ( 0.01688 )^1/2 = 0.14m
همدا ډول د پایپ د ( D - C ) ترمنځ طولي ضایعات پیدا کوو
HL ( D - C ) = 1 / 0.0094 ( 0.01688 / 100 ) ( 200 / 0.14^4.87) = 3.2m
د C په نقطه کې هم پورته پارامترونه پیدا کوو
HG at C = HG at D + HL ( D - C )
HG at C = 414.4 + 3.2 = 417.6 m
TH at C = HG at C - GL at C
TH at C = 417.6 - 397.8 = 19.8 > 7
لکه څرنګه چې له شکل څخه مالومېږي د B نقطې څخه تر D نقطې پورې کوم joint وجود نه لري نو د پایپ قطر مساوي په نظر کې نېول کېږي. ”امین زی لیکدود“
اوس راځو د پایپ د ( C - B ) پورې د نل په اوږدو کې ضایعات محاسبه کوو
HL ( C - B ) = 1/0.094 x (0.01688/100)^1.85 x ( 500 / 0.14^4.87) = 8.03m
هایدرولیکي فشار یې مساوي دی په
HG at B = HG at C + HL ( C - B )
HG at B = 417.6 + 8.04 = 425.63m
د ( B - F ) ترمنځ د پایپ طولي ضایعات مساوي کېږي
HL ( B - F ) = 1/0.094 x ( 0.01688/100)^1.85 x 200 / 0.14^4.87 = 3.2m
هایدرولیکي فشار یې مساوي کېږي
HG at F = HG at B - HL ( B - F )
HG at F = 425.63 - 3.2 = 422.43m
ازاد فشار به یې مساوي شي
TH at F = HG at F - GL at F
TG at F = 422.43 - 398.9 = 23.53 >
اوس راځو اخري نقطې ته د ( B - A ) پورې طولی ضایعات محاسبه کوو
لومړې د دې برخې لپاره قطر محاسبه کوو او ببا ضایعات:
d ( A - B ) = 1.13 x Q^1/2 = 1.13 x 0.003376 = 0.2m
HL ( A - B ) = 1/0.094 x ( 0.003376/100)^1.85 x ( 300/ 0.2^4.87) = 3.058 m
HG at A = HG at B + HL ( A - B )
HG at A = 425.63 + 3.058 = 428.688m
TH at A = HG at A - GL at A
TH at A = 428.688 - 400 = 28.688 m
TH at A = 28.7 m
په نتیجه کې ویلی شو چې د Water Tank ارتفاع باید 28.7 متره ووسي، تر څو د ښارګوټې لېرې او لوړې نقطې ته په لازم فشاره سره اوبه ورسېږي.
Najeebullah Safi
وفا انجينرينگ خدمتونه Wafa Engineering Services
