19/02/2026
Tản mạn Xứ Nẫu – Một nén nhang còn thiếu
Ở xứ Nẫu, người ta vẫn hay nhắc nhau:
“Cái nghĩa ở đời không phải lời nói, mà là cách mình đối đãi với nhau lúc còn sống… và cả khi đã khuất.”
Có một cụ bà thọ 91 tuổi. Cả đời cụ hiền lành, ăn chay, đi chùa, sống chan hòa với xóm giềng. Ai trong làng cũng biết cụ là người nhẹ lời, nhẫn nhịn, gặp ai cũng nở nụ cười.
Cụ có hai người con dâu, đều cưới hỏi đàng hoàng, danh chính ngôn thuận.
Nhà có con, có cháu, nhìn ngoài tưởng là một gia đình êm ấm.
Theo tục xứ Nẫu, con dâu sinh đứa đầu lòng thường về nhà mẹ ruột. Nhưng người con dâu cả khi sinh đứa đầu, cụ đã nhận nuôi luôn. Đến đứa thứ ba, cụ lại tiếp tục đỡ đần, chăm bẵm. Ba đứa cháu gái, thì cụ nuôi đến hai đứa, từng bữa ăn, giấc ngủ, lo lắng chẳng khác gì con ruột.
Người con dâu thứ hai cũng vậy. Đứa đầu về nhà mẹ đẻ sinh, nhưng hai đứa sau, cụ lại là người đứng ra nuôi nấng. Từ miếng ăn, tấm áo, đến việc dạy dỗ, cụ đều gánh vác.
Cả đời cụ âm thầm làm một người mẹ thứ hai trong chính gia đình mình.
Chẳng đòi hỏi, chẳng kể công, chỉ lặng lẽ cho đi.
Rồi một ngày, cụ đi.
Một cái tang giản dị, ấm cúng, bà con xóm làng đến đưa tiễn đông đủ. Người ngoài, người xa còn thắp cho cụ từng nén nhang, cúi đầu tiễn biệt.
Chỉ có điều…
Hai người con dâu – những người từng được cụ nuôi con, đỡ đần suốt bao năm – lại vắng mặt theo những lý do riêng.
Người nói đau ốm.
Người thì vướng bận chuyện pháp luật.
Người ta cũng thông cảm, bởi đời ai cũng có lúc không trọn vẹn. Nhưng điều khiến nhiều người trong xóm chạnh lòng hơn cả, là khi mọi chuyện qua đi, khi mọi thứ đã lắng xuống…
Vẫn không thấy hai người ấy ghé lại bàn thờ cụ.
Không một lần thắp cho cụ một nén nhang.
Dù chỉ là một nén nhang muộn.
Bàn thờ cụ vẫn có khói nhang của hàng xóm, của người quen, của những người từng chịu ơn nghĩa của cụ ngoài đời.
Chỉ thiếu đi… nén nhang của chính người trong nhà.
Người xứ Nẫu không nói nặng lời.
Nhưng ai cũng hiểu, có những điều không cần nói ra, tự lòng người đã thấy.
Ở đời, ai rồi cũng có lúc yếu đi, già đi, rồi nằm xuống.
Thứ còn lại không phải là tiền bạc hay lời hứa, mà là cách ta đã sống và cách người khác nhớ về ta.
Và cũng có những điều, khi đã không làm được lúc còn có thể…
Thì về sau, dù muốn cũng không còn kịp nữa.
Câu chuyện ấy, người làng kể lại không phải để oán trách.
Chỉ để nhắc nhau rằng:
Giữ tròn một nén nhang nghĩa tình, đôi khi còn quan trọng hơn tất cả những gì ta nghĩ là lớn lao trong đời.