12/06/2026
Đề thi môn Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 có nhắc về những phát minh thay đổi thế giới và đặt câu hỏi về tìm kiếm "Steve Jobs Việt Nam".
Tôi xin phép chia sẻ về con người, có thể bà chưa đạt đến tầm “thay đổi thế giới” và có lẽ bà cũng không cần danh xưng “Steve Jobs Việt Nam” làm gì cả. Nhưng tôi chắc chắn rằng với những bà đã sáng chế, chế tạo ra, đã góp phần tạo ra bước ngoặt cho công nghiệp, công nghệ điện lực Việt Nam, giúp nhà nước tiết kiệm hàng ngàn tỷ đồng, đảm bảo an ninh lưới điện, tránh phụ thuộc vào nước. Đó là Anh hùng lao động, Kỹ sư Nguyễn Thị Nguyệt.
Trước khi chinh phục đỉnh cao máy biến áp 500kV, bà đã là tác giả của các công trình thiết kế, chế tạo ra MBA 110kV (năm 1993) và MBA 220kV (năm 2003) đầu tiên của Việt Nam.
Nhưng khi muốn làm máy biến áp 500kV, chuyên gia Nga nói rằng: “Ở Nga, để thiết kế được máy này cần đến 8 tiến sĩ đầu ngành và 34 kỹ sư hỗ trợ. Việt Nam mới chỉ có 1 kỹ sư chuyên về máy biến áp, lại là phụ nữ, sẽ không thể làm nổi”. Bà thấy bực lắm khi họ nói vậy. Nhưng bà vẫn bắt tay làm và là trưởng dự án, trực tiếp đảm nhiệm thực hiện hơn 750 bản vẽ kỹ thuật phức tạp.
Sau gần 3 năm nỗ lực, dự án do bà đứng đầu thành công, MBA 500kV do Việt Nam làm chủ công nghệ, tự chế tạo đã ra mắt và được lắp đặt, vận hành công. Từ đó, giúp Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á và là 1 trong 12 quốc gia trên thế giới tại thời điểm đó làm chủ được công nghệ thiết kế, chế tạo máy biến áp siêu cao áp 500kV vào thời điểm năm 2010.
Với công nghệ này, ngành điện Việt Nam đã phát triển vượt bậc, tránh lệ thuộc nước ngoài, tạo điều kiện cho việc xây dựng thêm các đường dây, các trạm 500kV khắp đất nước. Từ khi có công nghệ này, Việt Nam cũng dần chấm dứt được cắt điện luân phiên.
Bà là người phụ nữ Việt Nam duy nhất được WIPO (Tổ chức sở hữu trí tuệ Liên Hợp Quốc) trao tặng danh hiệu “Nhà khoa học nữ xuất sắc nhất”. Nhà nước Việt Nam cũng phong tặng danh hiệu Anh hùng lao động cho bà.
Steve Jobs là một hình tượng nổi tiếng thế giới. Việt Nam chưa phải là một quốc gia có nhiều người có thể thay đổi thế giới như ông ấy, nhưng Việt Nam cũng có rất nhiều người đã góp phần thay đổi bộ mặt của đất nước, đưa đất nước đi lên, những người đó xứng đáng được trân trọng, ngợi khen và biết đến.
