09/12/2016
10 Câu hỏi về lắp đặt ampli trên xe hơi
Để cải thiện âm thanh xe hơi, việc lắp thêm ampli là điều cần thiết. 10 câu hỏi và trả lời dưới đây sẽ giúp bạn có thêm thông tin khi lắp đặt.
Đừng quên tháo power cầu chì trước khi kết nối hoặc ngắt kết nối ampli.
Câu 1 Nên đặt ampli lắp thêm ở chỗ nào trên xe?
Bạn có thể đặt nó dưới ghế ngồi, cách này gọn gàng và giúp giảm chiều dài dây nối từ đầu đọc trung tâm đến ampli, hoặc đặt trong cốp sau của xe. Cách này tuy cần có dây nguồn và dây tín hiệu dài hơn nhưng ampli lại ở gần các loa rear và loa sub hơn. Chú ý rằng khi gỡ bỏ ghế để lắp ampli, hệ thống túi khí có thể tự động bật ra, tốt nhất là bạn nên nhờ dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật giúp đỡ.
Khi hoạt động, mọi ampli đều tỏa nhiệt, mức độ tỏa nhiệt tùy thiết kế của ampli và tùy theo công suất khai thác. Thuy nhiên, bạn cần để tối thiểu khoảng 10cm không gian xung quanh các mặt ampli để nó luôn được thoáng. Khi gắn ampli dọc lên vách trong cốp xe, nhờ đừng gắn ngược khiến bộ tản nhiệt bị ngược chiều, sẽ khó tỏa nhiệt và có thể làm ampli bị hổng do quá nóng.
Câu 2 Ampli lắp thêm đã có sẵn cầu chì rồi, vậy có cần thêm cầu chì gần bộ ắc-quy không?
Nên lắp để đảm bảo an toàn. Các bộ cầu chì đi kèm ampli trên xe thường chỉ có thể bảo vệ chính bản thân ampli đó chứ không có tác dụng với toàn bộ hệ thống âm thanh. Một bộ cầu chì với cường độ dòng điện thích hợp gắn trên dây nguồn sẽ bảo vệ toàn bộ hệ thống của bạn khỏi hiện tượng đoản mạch. Đoản mạch rất nguy hiểm, có thể gây cháy nổ hoặc làm tổn hại tới hệ thống của bạn, và một cầu chì tốt sẽ ngăn ngừa được ngững tác hại đó, bằng cách ngắt luôn dòng điện khi đoản mạch xảy ra. Càng đấu ở gần bộ ắc-quy thì cầu chì càng hoạt động tối ưu, bởi khi đó bạn bảo vệ được một đoạn dây nguồn dài hơn. Đặt cầu chì cách bộ ắc-quy từ 30 đến 45cm là vừa phải.
Câu 3 Nên chọn cầu chì bao nhiêu A là vừa?
Nếu bạn chỉ có một ampli, bộ cầu chì cho ắc-quy nên bằng hoặc cao hơn một chút so với chỉ số cầu chì của ampli. Nếu bạn có từ 2 ampli trở lên, hãy cộng tổng chỉ số trên cầu chì của chúng với nhau và đấu một cầu chì có giá trị tương đương tổng này. Nói chung thì chênh lệch trên dưới 5 ampe vẫn là chấp nhận được. Ví dụ, bạn có ba ampli, hai chiếc có mức cầu chì 20A và một 25A, khi đó dùng cầu chì từ 60 đến 70A là vừa phải. Cầu chì thường có 2 loại, loại hình ống bằng gốm hoặc thủy tinh hoặc gốm và loại cầu chì bẹt. Mỗi loại đều có bộ gá cầu chì phù hợp để nói vào dây dẫn điện.
Câu 4 Nên đấu dây ampli như thế nào?
Ampli lắp thêm thường không đi kèm các dây nối, bạn sẽ phải mua thêm. Nên chọn loại dây nhiều lõi nhỏ bằng đồng nguyên chất có vỏ nhựa bọc dày càng tốt. Phần lõi đồng nhỏ mềm dẻo, màu đồng đỏ, dễ xoắn chụm lại với nhau là dây tốt, có tỷ lệ đồng cao. Nhớ bổ sung thêm bộ cầu chì ở gần bộ ắc-quy, nếu không hiện tượng đoản mạch có thể gây cháy và làm hỏng ampli cũng như xe của bạn. Bạn cũng cần một đoạn dây có bề dày tương đơng để làm dây nối mát (sườn xe), dây này thường ngắn hơn bởi ampli thường ngắn hơn bởi ampli thường nằm ở gần điểm nối mát.
Ở các ampli công suất lắp thêm đều có một lỗ cho dây turn-on. Dây này chạy từ điểm nối remote turn-on ở đằng sau receiver tới điểm nối remote trên ampli. Đây là một sợi dây mang tín hiệu khỏi động ampli. Tín hiệu turn-on sẽ tác động vào một mạch điện tử bên trong ampli, giúp khởi động nó lên cùng lúc với receiver. Bạn cần kết nối sợi dây này chính xách để có thể đồng bộ hóa hoạt động của hai thiết bị này.
Tín hiệu âm thanh đi từ receiver tới ampli công suất sẽ thông qua cáp RCA như các thiết bị âm thanh khác. Đối với dây này nên dùng dây tín hiệu loại tốt, dây này phải đủ dài để nối 2 thiết bị với nhau, nhưng không nên dài quá sẽ gây vướng víu dưới sàn xe và ảnh hưởng tới âm thanh.
Cuối cùng, bạn cần dây loa chạy từ ampli sang các loa. Cũng nên chọn dây loa bằng đồng loại tốt, có vỏ bọc dày. Dây có lõi từ 1,5 – 2mm là đủ dùng. Ngoài cách tính đường kính dây bằng mm, trong nhiều thiết bị âm thanh theo hệ Mỹ, độ lớn của dây còn được tính bằng Gauge, chỉ số Gauge này càng nhỏ thì dây càng lớn. Có thể tra cứu tương đương kích thước giữa mm và Gauge dễ dàng qua bảng chuyển đổi.
Câu 5 Làm sao để đấu nhiều ampli cùng lúc
Bạn cần cung cấp năng lượng từ bộ ắc-quy tới từng ampli trong cả hệ thống. Bạn có thể đấu dây nguồn rời, nhưng đấu nhiều ampli qua một bộ phân phối điện thì đơn giản hơn và giữ tín hiệu được sạch hơn. Nhiều bộ phân phối điện còn có sẵn luôn để cắm cầu chì bảo vệ.
Ví dụ, bạn muốn dùng một ampli mono subwoofer 200W, một ampli 75Wx4 kênh cho loa trên cửa xe và loa 2 loa sau, và một ampli 30Wx2 kênh cho loa trên tap-lô. Tổng cộng công suất là 560W. Bạn có thể chạy một sợi dây nguồn khoảng 4,5-5mm từ bộ ắc-quy tới một bộ phân phối điện 3 đường, từ bộ phân phối dẫn ra các dây 3mm tới ampli mono sub và ampli đa kênh, còn một sợi dây 1,5 – 2mm dành cho ampli 30W. Dây nối mát cũng nên chọn cỡ to như dây nguồn tổng cho cực dương ắc-quy.
Sau đó, bạn dùng dây tín hiệu RCA để chuyển tín hiệu từ receiver sang các ampli. Một receiver với ba cặp đầu ra preamp có thể cung cấp tín hiệu cho ampli front, rear và subwoofer cùng lúc. Nếu số ampli lắp thêm nhiều hơn, bạn sẽ phải bổ sung các bộ adapter, hoặc dùng ampli công suất có cả đầu ra premp để tạo thành một chuỗi các ampli nối tiếp nhau.
Câu 6 Có thể đấu tối đa bao nhiêu ampli trong xe ?
Điều đó phụ thuộc vào số loa, nhu cầu sử dụng và dung lượng của ắc-quy trong xe mà bạn dùng. Khi xe chạy, các hệt thống còi, đèn và nhiều thiêt bị khác sẽ sử dụng điện năng từ ắc-quy, vì thế, số thiết bị lắp thêm không được phép làm ảnh hượng đến các tính năng vận hành của xe. Các thiết bị lắp thêm chỉ nên sử dụng khoảng năng lượng ắc-quy.
Tiếp theo, bạn tính tổng công suât tiêu thụ của hệ thống ampli mà bạn dùng, bằng cách nhân chỉ số công suất RMS/kênh của mỗi ampli với số kênh mà nó có, cộng lại với nhau, nhân đôi rồi chi cho 13,8. Ví dụ, bạn dùng một ampli 2 kênh với mỗi kênh 300W RMS, bạn sẽ có 300x2x2/13.8 = 87A. Tín hiệu âm nhạc trung bình khi nghe chỉ bằng 1/3 con số này, tức là khoảng 19 ampe. Đây chính là mức dòng điện tiêu thụ của ampli.
Cuối cùng, so sánh công suất tiêu thụ của ampli với dung lượng dòng điện dự trữ trong xe của bạn có chịu được nhiều ampli hay không.
Câu 7 “Class” của ampli là gì ?
Mạch điện của ampli quyết định cơ chế hoạt động của nó, và vì vậy có những tên gọi khác nhau. Ampli Class A thường có chất lượng âm thanh cao, nhưng thiết kế của chúng không phù hợp cho việc sử dụng trên xe, bởi hiệu suất kém và tỏa nhiệt đáng kể. Class AB là phổ biến nhất khi dùng trên xe bởi nó có hiệu suất hợp lý, độ méo thấp, hoạt động ổn định. Một số rất ít ampli tích hợp cả hai mạch Class A và AB để dùng trên xe.
Ampli Class D có hiệu suất rất cao, tỏa nhiệt ít,và không tiêu thụ dòng điện nhiều bằng ampli Class AB, nhưng lại có độ méo cao hơn. Nhưng do hiện tượng méo tiếng trên dải âm trầm rất khó nhận ra, nên ampli sử dụng mạch Class D đang phổ biến khi phối ghép với loa subwoofer, kết hợp ưu điểm của Class AB với Class D, đem lại hiệu suất cao, kích thước gọn nhẹ và tỏa nhiệt tối thiểu.
Câu 8 Mức công suất như thế nào là tối ưu cho hệ thống ?
Mỗi hệ thống trên mỗi chiếc xe đều khác nhau, không có một chuẩn mực nhất định nào là tốt nhất. Chừng nào bạn không vượt quá giới hạn của các loa, thì công suất ampli càng cao, âm thanh sẽ càng có nội lực, chiều sâu và giàu chi tiết. Tuy nhiên vẫn có một số điểm đáng lưu ý:
Độ nhạy của loa mà bạn dùng là bao nhiêu? Đối với những xe chỉ có ít loa và loa có độ nạy trên 90dB, receiver tích hợp vào tap-lô là đủ. Còn với những loa hi-end, ampli rơi sẽ đem lại chất lượng tốt hơn.
Loa subwoofer đòi hỏi công suất đáng kể, và ampli rời gần như là một đòi hỏi bắt buộc cho loại loa này. Tuy vào hệ thống mà bạn cần danh tối thiểu 80 đến 200W cho riêng tiếng bass.
Dây nối trong hệ thống của bạn phải đồng đều về chất lượng, và càng cao cấp càng tốt.
Nếu bạn thường lái xe kín, bạn sẽ cần ít công suất hơn những người lái xe mui trần, bởi tiếng ồn ngoài đường có thể át đi âm thanh bên trong xe, đòi hỏi công suất mạnh mẽ hơn.
Ngoài ra, vị trí đặt loa, vật liệu tiêu âm và sở thích cá nhân cũng ảnh hưởng tới mức công suất bạn cần.
Câu 9 Trở khác của loa và ampli ?
Trở kháng của loa tốt nhất phải bằng trở kháng ra của ampli. Phần lớn loa trên xe có mực trở kháng 4Ω, nhưng loại loa 2Ω, 8Ω, cũng như loa sub dual voice coil ngày càng trở nên phổ biến. Bằng cách kết hợp các cách đấu loa song song hay nối tiếp, bạn có thể đạt được sự phù hợp (cân bằng nhau) của trở kháng.
Để tăng công suất ampli đối với loa sub, người ta có thể đầu cầu (bridge) một ampli stereo xuống chỉ còn một kênh. Một kênh này có thể ghép với loa sub 2 – 4Ω dễ dàng. Một số người lại đấu song song hai loa sub 8Ω - vì tổng trở kháng của hai loa vẫn là 4Ω nhưng dải trầm sẽ mạnh mẽ hơn nhiều so với khi dùng một loa. Nếu bạn có một ampli stereo hoạt động được ở 2Ω/kênh và đầu cầu nối ra loa của ampli đó, bạn có thể đấu song song tới tối đa 4 loa sub, và bạn sẽ có tiếng bass rất hoàng tráng.
Nhưng cái gì cũng có giá của nó, giảm trở kháng đồng nghĩa với việc tăng độ méo của âm thanh. Dù vậy, nhiều người cho rằng hiện tượng méo âm hầu như không nhận ra được trong dải trầm. Vì thế, cách tốt nhất là bạn cần tự mình xác định trở kháng của loa cũng như trở kháng tối thiểu của ampli của bạn ở cả hai chết độ strereo và bridge, sau đó thí nghiệm nhiều cách đấu khác nhau để tìm ra phương án mà bạn hài lòng nhất.
Câu 10 Hệ thống ampli lắp thêm không khởi động ?
Khi đó, bạn hãy xem xét những vấn đề sau:
Các thiết bị điện khác trong xe có hoạt động không ?
Bạn đã bật ampli lên chưa ?
Dây nguồn dẫn tới ampli có kết nối chắc chắn không ?
Các bộ cầu chì in-line và tích hợp có tốt không ?
Dây turn-on có được đấu chính xác không ?
Dây nối mát có được đấu với phần sắt của vỏ xe mà không bị lớp sơn làm cản trở dòng điện ?
Nếu dùng nhiều ampli, bạn hãy thử khởi động từng ampli một lúc, bởi tín hiệu turn-on có thể có những giới hạn nhất định.
Chú ý: Để bảo đảm an toàn cho bạn và hệ thống, đừng quên tháo bỏ power cầu chì trước khi kết nối hoặc ngắt kết nối ampli
