01/04/2024
Crypto nó rộng bao gồm cả Tài chính + Xã hội + Công nghệ + Kinh doanh + Chính trị + Lịch sử + Văn hóa.
Theo đó chúng ta ở thế giới crypto đa phần cũng chỉ nhìn nhận được một góc, có thể xem đó là thầy bói xem voi. Con voi này nó còn rất trẻ, sẽ lớn hơn nữa, vậy nên nếu chúng ta thông hiểu 1 bộ phận của con voi cũng là có của ăn của để. Nhưng nhớ là đừng vì 1 bộ phận của con voi mà suy diễn ra toàn bộ con voi.
- Nếu bạn là chứng sĩ chạy qua crypto, bạn nhìn nhận crypto giống như cổ phiếu, dùng các kèo huy động vốn và call rằng dự án đó có nguồn thu (real yield), thì đến mùa bear đám real yield sẽ còn rất ít con tồn tại, thậm chí cái real yield được fomo đó là do team founder tự cheat lên. Chưa nói tới ở thế giới vô pháp vô thiên không có UBCK quản lý thì dự án huy động lên họ còn chẳng thèm build gì hết.
- Nếu bạn ở banking, bạn nhìn nhận các cơ chế crypto kiểu như lending, staking, defi,... rất giống với thế giới banking hiện tại. Sớm muộn gì bạn cũng sẽ bị các founder công nghệ chẳng hiểu gì về banking họ khiến token lạm phát vô tội vạ, tới lúc nào đó họ đục 1 cái lỗ hổng và bế luôn két sắt đi.
- Nếu bạn là retail user hay giống các bà bán rau hoặc các doanh nghiệp kinh doanh truyền thống chạy qua crypto, bạn nhìn nhận các đồng coin (token) là tiền tệ dùng để thanh toán. Nhưng bạn lại quên rằng một đồng tiền thanh toán mà tỷ giá biến động như chó chạy ngoài đồng đêm 30 thì các doanh nghiệp niêm yết bằng crypto sớm muộn gì cũng bị sập tiệm hoặc họ vừa nhận được token thanh toán đã vội vàng đổi sang USD. Tesla có thể xem là doanh nghiệp bự đầu tiên thử nghiệm thanh toán ô tô bằng Bitcoin và Doge sau đó ngưng rất sớm.
- Nếu bạn nhìn crypto ở góc độ công nghệ, bạn thừa hiểu rằng công nghệ đổi mới từng ngày và bản chất của crypto đó là phi tập trung, rất mở và clone cực nhanh. Nếu vậy hôm nay bạn thần tượng về công nghệ của dự án A thì ngày mai dự án B đã sở hữu công nghệ đó và thậm chí dự án C còn sáng tạo phát triển hơn nhiều nữa. Để rồi cuối cùng team founder dự án A ung dung ngồi yên cash out, vài ae dự án A thậm chí còn fork qua dự án D, E, F,... bào nốt sự tin tưởng của ae. Công nghệ thì tin mấy chú kiểu hơi nghiện nghiện bê bê như Vitalik :))) nhưng giờ thật giả lẫn lộn có điều founder A sở hữu BCDEF là có @.@
- Nếu bạn nhìn crypto ở góc độ xã hội/văn hóa thì nên tham khảo các leader hơn là các founder. Ấy là nhóm call kèo, nhóm ae chuyên chạy dự án ponzi, nhóm NFT, nhóm meme cũng là có tính chất social rất cao.
- Nếu bạn nhìn crypto ở góc độ kinh doanh thì bạn phải tham khảo các đội làm dự án, cách họ sản xuất ra một con memecoin cho tới dự án hàng khủng tốn nhiều dev, cách họ đi nhờ/mượn/thuê TVL dự án. Và tất nhiên ở góc độ kinh doanh có thể cả chục dự án họ mới thắng được 1-2 dự án. Kinh doanh dự án crypto thì có chi phí, nguồn thu bù chi phí chính là từ việc thuyết phục ae vào làm holder cho họ, nếu ae mà hold to die thì họ hẳn là rất vui, họ sẽ thậm chí tặng cho ae rất nhiều loại coin khác nhau để gọi là tri ân. Nhớ là crypto làm giả đôi khi lại ăn thật, làm thật thì lại ăn giả vì không trụ nổi chi phí.
- Nếu nhìn ở góc độ chính trị thì trước đó mình có thấy rất nhiều ae làm nghề forex bảo rằng Bitcoin phải chết, lý do chết đó là quyền in tiền phải thuộc về quốc gia chứ không phải là cộng đồng. Tầm nhìn hàng nghìn năm của họ cho rằng Bitcoin có thể biến thành đồng tiền chung của hành tinh, tất cả các nước không còn dùng tiền nữa mà dùng Bitcoin để làm phương tiện thanh toán. Tất nhiên những người đó đã bị chính tầm nhìn xa của họ làm lỡ mất cơ hội mua Bitcoin ở giá vài chục, vài trăm, vài nghìn USD. Mình tin rằng những người ở forex hiện tại vẫn đang có tầm nhìn nghìn năm như vậy.
- Nếu nhìn crypto ở góc độ lịch sử thì hoa Tulip luôn được nhắc đi nhắc lại. Tất nhiên cách nhìn này là đúng vì hoa Tulip có thể nhân lên từ 1 ruộng thành 10 ruộng tới hàng vạn ruộng hoa cung cấp cho tất cả mọi người. Altcoin đặc biệt là meme hay NFT cũng vậy, ae thích tulip màu vàng, xanh, đỏ hay 7 sắc cầu vồng chỉ cần 1 cái click. Việc của ae đó là chúng ta thích hoa tulip đội mũ hay hoa tulip biết kêu gâu gâu, meo meo, ộp ộp :)))
=> Bài này muốn nhắc nhở hãy thật master ở phân khúc của chính mình thì sẽ earn được tiền, cái nào không mạnh thì không nên lấn sân. Crypto nhìn vậy thường sẽ không phải vậy, chỉ có trải nghiệm thật nhiều mới thấm được một chút.