03/11/2025
Osmanliyi batiran milli ekonomiye bakiş hatasidir..
Savas ekonomisi icin disardan borçlanma yapip ustune bide savaslari kaybedince adamlara borcunu odemek icin ticari dokunulmazlik ve imtiyazz verdinmi ülkeyi bitirirssin..topraklarini yitirirsin..
Kapitülasyonlar, bir devletin başka devletlere ticari, hukuki ve vergisel ayrıcalıklar tanıdığı anlaşmalardır. Osmanlı İmparatorluğu bu sistemi en uzun ve kapsamlı şekilde uygulayan devlettir.
Aşağıda kapitülasyon uygulanan ülkeler ve yaklaşık tarih sıralarıyla kısa bir özetini bulabilirsin 👇
---
🏰 Osmanlı Devleti Döneminde Kapitülasyonlar
Ülke / Devlet Tarih (yaklaşık) İçerik ve Amaç
Cenevizliler 1352 Ticaret kolaylığı, Karadeniz’de serbest ticaret hakkı.
Venedikliler 1454 Fatih Sultan Mehmet döneminde verildi; ticaret ayrıcalıkları ve düşük gümrük vergisi.
Fransa 1535 (Kanuni Sultan Süleyman) En meşhuru. Fransız tüccarlara yargı muafiyeti ve vergi kolaylığı tanındı. Bu anlaşma Avrupa’da büyük etki yarattı.
İngiltere 1580 Fransa’nınkine benzer haklar aldı; İngiliz tüccarlar Osmanlı topraklarında serbest ticaret yapabildi.
Hollanda (Felemenk) 1612 Hollandalı tüccarlara ticari imtiyazlar verildi.
Avusturya (Habsburglar) 1718 (Pasarofça Antlaşması sonrası) Ticaret ve diplomatik ayrıcalıklar tanındı.
Rusya 1774 (Küçük Kaynarca Antlaşması) Osmanlı topraklarındaki Ortodoksları koruma bahanesiyle ticari ve dini nüfuz kazandı.
Prusya 1761 Ticaret serbestliği tanındı.
İsveç 1737 Ticari imtiyazlar.
ABD 1830 Osmanlı ile ticaret yapan Amerikan tüccarlara da kapitülasyon hakkı verildi.
Belçika, İspanya, İtalya 19. yüzyıl ortaları Benzer ticari ve hukuki imtiyazlar aldılar.
---
⚖️ Kapitülasyonların Sonu
1914 (I. Dünya Savaşı başı): Osmanlı hükûmeti (Enver Paşa ve Talat Paşa kabinesi), kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdığını ilan etti.
1923 Lozan Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti, kapitülasyonları tamamen kaldırdı ve ekonomik-siyasi bağımsızlığını resmen kazandı.
