29/03/2025
ผลกระทบจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวต่ออุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูง: การวิเคราะห์และการดำเนินการป้องกันสำหรับโรงไฟฟ้าเอกชน
บทคัดย่อ: บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวต่ออุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูงในโรงไฟฟ้าเอกชน โดยนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับความเสียหายทางกายภาพที่อาจเกิดขึ้น ผลกระทบต่อระบบไฟฟ้า และมาตรการตรวจสอบและป้องกันที่ควรดำเนินการทั้งในระยะสั้นและระยะยาว เพื่อลดความเสี่ยงและรักษาความต่อเนื่องของระบบไฟฟ้า
1. บทนำ
เหตุการณ์แผ่นดินไหวในประเทศไทย เมื่อวันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2568 ได้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานต่อภัยพิบัติทางธรรมชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูงซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการส่งผ่านพลังงานไฟฟ้า การวิเคราะห์ผลกระทบจากแผ่นดินไหวต่ออุปกรณ์เหล่านี้จึงเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้โรงไฟฟ้าเอกชนสามารถเตรียมความพร้อมและดำเนินการป้องกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ
2. ความเสียหายทางกายภาพ (Physical Damage)
แรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวสามารถก่อให้เกิดความเสียหายต่ออุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูงได้หลายประการ ดังนี้
• อุปกรณ์ที่มี Housing ชนิด Porcelain เช่น Bushing, Surge arrester, Insulator, Instrument transformer, Circuit breaker อาจเกิดการแตกหักเสียหายเนื่องจากแรงเค้นเกินพิกัดได้
• อุปกรณ์ที่มี Active part หรือชุด Mechanism ภายใน เช่น Power transformer, Shunt reactor, Circuit breaker, GIS อาจเกิดการเคลื่อนที่ของชิ้นส่วนภายในหรือภายนอก หรือระหว่างการทำงานอาจเกิดการสั่นสะเทือนผิดปกติ ซึ่งอาจนำไปสู่ความเสียหายของอุปกรณ์เองและอุปกรณ์ข้างเคียงได้
• จุดต่อเชื่อม (Joint connection) ในระบบไฟฟ้า ระหว่าง Bus bar กับอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูงหรือ ระบบ Grounding รวมถึงโครงสร้างฐานรากของอุปกรณ์หรืออาคารควบคุม Control room, Relay room ต่างๆ อาจได้รับความเสียหายได้เช่นกัน
3. ผลกระทบต่อระบบไฟฟ้า
ความเสียหายที่เกิดขึ้นกับอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูงสามารถส่งผลกระทบต่อระบบไฟฟ้าในวงกว้าง ดังนี้
• อุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูงเสียหาย
• ระบบไฟฟ้าขัดข้อง
• กลไกการทำงานผิดพลาดหรือขัดข้อง
• ไฟฟ้าลัดวงจรหรือเกิดเพลิงไหม้
• ไฟฟ้าดับในบริเวณกว้าง
4. การตรวจสอบและมาตรการป้องกัน
เพื่อลดผลกระทบและป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น ควรดำเนินการดังนี้
• ระยะสั้น (หลังสถานการณ์คลี่คลาย):
o หน่วยงานปฏิบัติการควรดำเนินการตรวจสอบโดยละเอียด (Detailed visual inspection) อุปกรณ์ทั้งหมด พารามิเตอร์ทางไฟฟ้าพื้นฐาน ระบบ Grounding และโครงสร้างฐานราก ในพื้นที่รับผิดชอบ
o หากพบจุดผิดปกติหรือค่าพารามิเตอร์ที่น่าสงสัย ให้แจ้งประสานงานกับหน่วยงานบำรุงรักษา หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
• ระยะยาว:
o หน่วยงานบำรุงรักษาควรประสานงานกับหน่วยงานวิศวกรรม เพื่อศึกษาเงื่อนไข Seismic condition และกำหนดเป็นข้อกำหนดใน Technical specification เพื่อป้องกันเหตุการณ์ในอนาคต เช่น มาตรฐาน IEC TS 61463-2016, Bushings – Seismic qualification สำหรับข้อกำหนด seismic requirements for bushings เป็นต้น
5. สรุป
เหตุการณ์แผ่นดินไหวเป็นภัยพิบัติที่สามารถก่อให้เกิดความเสียหายอย่างรุนแรงต่ออุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูง การเตรียมความพร้อมและดำเนินการป้องกันอย่างเหมาะสมจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับโรงไฟฟ้าเอกชน เพื่อลดความเสี่ยงและรักษาความต่อเนื่องของระบบไฟฟ้า การนำเสนอข้อมูลและการดำเนินการป้องกันในบทความนี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของมาตรการที่ควรพิจารณา การศึกษาและปรับปรุงมาตรการป้องกันอย่างต่อเนื่องจึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อรับมือกับภัยพิบัติทางธรรมชาติในอนาคต
ทั้งนี้ TIS Group มีความพร้อมที่จะให้บริการงานด้านการตรวจสอบและบำรุงรักษา งานทดสอบเชิงวินิจฉัยและวิเคราะห์สภาพอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูง รวมถึงงานให้คำปรึกษา ฝึกอบรมแก่ทุกท่าน และโปรดติดตามบทความดีๆของเราในโอกาสต่อไปครับ
