30/08/2026
वर्षायाममा निर्माण कार्य पूर्ण रूपमा स्थगन गर्न सरकारसमक्ष अनुरोध
श्रीमान् नेपाल सरकार,
भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय
विषय: वर्षायाममा निर्माण कार्य पूर्ण रूपमा स्थगन गर्ने वैज्ञानिक तथा व्यावहारिक व्यवस्था गर्न सम्बन्धमा।
नेपालको भौगोलिक अवस्था, मनसुनको प्रकृति तथा निर्माण कार्यको गुणस्तरलाई मध्यनजर गर्दै वर्षायाममा निर्माण कार्यलाई निश्चित अवधिका लागि पूर्ण रूपमा स्थगन गर्ने स्पष्ट सरकारी नीति तथा कार्यतालिका लागू गर्न हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।
नेपालमा विशेषगरी सडक, पुल, भवन, सिंचाइ तथा अन्य पूर्वाधार निर्माणका कार्यहरू वर्षायाममा सञ्चालन गर्दा प्राकृतिक जोखिम मात्र नभई निर्माणको गुणस्तर, सार्वजनिक सुरक्षा, सरकारी लगानी तथा अनुगमन प्रणालीमा समेत गम्भीर चुनौती उत्पन्न हुने गरेको छ।
१. मनसुनमा निर्माण कार्यको गुणस्तरमा प्रत्यक्ष असर
अत्यधिक वर्षा, भिजेको माटो, पानी जम्ने अवस्था तथा कमजोर ground condition का कारण earthwork, subgrade, pavement, concrete लगायतका कार्यहरू निर्धारित specification अनुसार गर्न कठिन हुन्छ। यस्तो अवस्थामा कामलाई निरन्तरता दिँदा तत्काल काम सम्पन्न भएजस्तो देखिए पनि दीर्घकालीन रूपमा सडक तथा संरचनाको durability र performance प्रभावित हुन सक्ने सम्भावना उच्च हुन्छ।
२. Mobilization र Demobilization लाई पनि कार्यसमयमा समावेश गर्नुपर्ने
वर्षायाम सुरु हुनुअघि काम बन्द गर्नुपर्ने र वर्षा सकिएपछि पुनः सुरु गर्नुपर्ने अवस्थामा machinery, manpower, material तथा temporary facilities को mobilization र demobilization आवश्यक हुन्छ।
वास्तविक निर्माणका लागि उपलब्ध समयभन्दा केवल calendar schedule हेर्दा project planning अव्यावहारिक बन्न सक्छ। त्यसैले सरकारले निर्माण कार्य बन्द रहने अवधिसँगै पूर्वतयारी, demobilization, remobilization र site preparation को समयलाई समेत वैज्ञानिक रूपमा कार्यतालिकामा समावेश गर्न आवश्यक छ।
३. प्राकृतिक तथा कार्यस्थलसम्बन्धी जोखिम
वर्षायाममा पहिरो, बाढी, डुबान, सडक भासिने, access road अवरुद्ध हुने तथा construction site मा दुर्घटनाको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा बढ्छ। विशेषगरी पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा निर्माण सामग्री तथा heavy equipment आवतजावतमा समेत ठूलो जोखिम उत्पन्न हुन्छ।
यसले निर्माण व्यवसायी, कामदार, प्राविधिक कर्मचारी तथा सर्वसाधारणको सुरक्षामा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ।
४. अनुगमन तथा Supervision मा कठिनाइ
निरन्तर वर्षा, सडक अवरोध तथा भौगोलिक कठिनाइका कारण Engineer, Consultant तथा सम्बन्धित सरकारी निकायबाट नियमित तथा प्रभावकारी site monitoring गर्न कठिन हुन्छ।
पर्याप्त अनुगमन हुन नसक्दा specification विपरीतका काम, उचित compaction नभएको earthwork, unsuitable material को प्रयोग तथा अन्य construction deficiencies समयमै पहिचान गर्न कठिन हुन सक्छ।
५. सार्वजनिक लगानीको संरक्षण
सरकारले पूर्वाधार निर्माणमा ठूलो मात्रामा सार्वजनिक रकम लगानी गरिरहेको छ। प्रतिकूल मौसममा गुणस्तरमा सम्झौता गरेर गरिएको निर्माणले केही समयपछि rehabilitation, maintenance तथा reconstruction मा थप सरकारी खर्च आवश्यक पार्न सक्छ।
त्यसैले छोटो अवधिमा progress देखाउनेभन्दा दीर्घकालीन रूपमा टिकाउ र गुणस्तरीय पूर्वाधार निर्माण गर्नु राज्यको प्राथमिकता हुनुपर्छ।
६. स्पष्ट राष्ट्रिय Construction Calendar आवश्यक
हाल विभिन्न आयोजना तथा कार्यालयअनुसार construction schedule फरक–फरक हुने अवस्थाले planning, procurement, contract management र monitoring मा समेत जटिलता सिर्जना गर्न सक्छ।
त्यसैले सरकारले भौगोलिक क्षेत्र तथा कामको प्रकृतिअनुसार आवश्यक समायोजन गर्न मिल्ने गरी राष्ट्रिय स्तरको वैज्ञानिक Construction Calendar निर्माण गर्न आवश्यक छ।
हाम्रो माग
उपरोक्त विषयहरूलाई मध्यनजर गर्दै नेपाल सरकारसमक्ष निम्न व्यवस्था गर्न हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ:
1. मुख्य निर्माण कार्यहरूका लागि मनसुन अवधिमा स्पष्ट रूपमा पूर्ण work suspension period तोकियोस्।
2. उक्त अवधिमा नयाँ work commencement तथा नियमित construction activity सञ्चालन नगर्ने स्पष्ट व्यवस्था गरियोस्।
3. Demobilization र Remobilization का लागि आवश्यक buffer period लाई contract schedule मा समावेश गरियोस्।
4. वर्षायामअघि आवश्यक site protection, drainage, slope protection तथा safety works सम्पन्न गर्ने व्यवस्था गरियोस्।
5. मनसुनपछि काम सुरु गर्नुअघि site condition तथा quality assessment अनिवार्य गरियोस्।
6. Contract completion period निर्धारण गर्दा वर्षायाम तथा mobilization/demobilization period लाई वैज्ञानिक रूपमा गणना गरियोस्।
7. अत्यावश्यक emergency तथा disaster-response works बाहेक अन्य construction activities का लागि एकरूप राष्ट्रिय मापदण्ड लागू गरियोस्।
निष्कर्ष
निर्माण कार्य बन्द गर्नु विकास रोक्नु होइन; सही समयमा, सही प्रविधिबाट र गुणस्तरीय रूपमा निर्माण गर्नु विकासलाई दिगो बनाउनु हो।
वर्षायाममा केवल progress percentage पूरा गर्ने उद्देश्यले निर्माण कार्य सञ्चालन गर्नुको सट्टा गुणस्तर, सुरक्षा, अनुगमन, वातावरणीय जोखिम र सार्वजनिक लगानीको संरक्षणलाई प्राथमिकता दिँदै निश्चित अवधिका लागि construction work पूर्ण रूपमा स्थगन गर्ने नीति नेपालको पूर्वाधार विकासका लागि बढी वैज्ञानिक, व्यावहारिक र दीर्घकालीन रूपमा लाभदायक हुने हाम्रो विश्वास छ।
अतः यस विषयमा नेपाल सरकारले आवश्यक अध्ययन गरी मनसुनअनुकूल राष्ट्रिय Construction Work Calendar तथा स्पष्ट Work Suspension Policy तत्काल लागू गरिदिनुहुन हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।
