31/05/2026
Il-jum it-tajjeb.
Il-Maltin qatt ma emmnu li l-Gran Mastru kellu l-ħila divina jew maġika li jmiss il-morda u jfejjaqhom. Sadattant fl-Ingilterra baqgħu jemmnu sal-1714 u fi Franza sal-1825 li r-re kellu l-qawwa li jqiegħed idejh fuqek u jfejqek.
Il-Gran Mastri kienu jimitaw il-ħajja lussuża, il-ġid u ċ-ċerimonji tar-rejiet. Waqt li kellhom demm “tan-nobbli”, ma kellhomx demm “irjali”. Biex jieħdu l-ħatra kienu jivvotaw għalihom sħabhom fl-Ordni u mhux jirtu t-tron minn ġenerazzjoni għall-oħra bħar-rejiet li kienu wkoll iridu jidhru li ġew magħżulin minn Alla u kellhom id-dritt divin li jmexxu.
L-isptar jew xi qaddis jew xi saħħar
Fil-ktieb tiegħu ‘The Royal Touch’ (Routledge 2020), l-istoriku Marc Bloch jispjega li sa mis-seklu 11 eluf ta’ Franċiżi u Ingliżi kienu jmorru għand ir-rejiet tagħhom biex jagħmlu miraklu u jfejquhom. Wara l-1530 f’Malta u Għawdex il-morda kienu jmorru fl-isptar tal-Ordni tal-Kavalieri, is-Sacra Infermeria, fost l-aqwa sptarijiet fl-Ewropa, biex ifiqu.
Ġie li flok l-isptar kienu jfittxu l-fejqan jew billi jitolbu lil xi qaddis, l-aktar lil San Pawl, li sakemm dam Malta qiegħed idejh fuq missier il-gvernatur Ruman tal-gżira u fejqu. Kienu jemmnu li t-trab mill-blat tal-għar fejn qagħad kien mediċina mirakoluża kontra l-velenu.
Kienu wkoll jemmnu li tista’ tfejjaqhom jekk imissu xi relikwa ta’ xi qaddis. Frans Ciappara f’ ‘Lay healers and sorcerers in Malta (1770-1798)’ ( Malta University Historical Society – 1978) jgħidilna li kien hemm imbagħad min ifittex xi ilsir Musulman jew xi mara magħrufa li kapaċi jfejqu bis-sħarijiet. L-Inkwiżitur kien jikkastiga lil dawk li jinstabu ħatja li ppruvaw ifejqu bil-maġija.
Ma jemmnux fil-mirakli tal-mexxejja
Imma ma kienux jemmnu li xi ħakkiem kapaċi jagħmel il-mirakli u jfejjaqhom. Fl-Ingilterra r-Re Karlu II (1660 - 1685) kien mess iżjed minn 92,000 biex ifejjaqhom. Ir-Re Wiġi XIV (1643-1715) f’xi festa bħall-Għid il-Kbir kien imiss sa 3,000 f’nofstanhar biex ifejjaqhom.
Fil-fatt l-ebda re qatt ma fejjaq lil ħadd. Marc Bloch jgħid li l-poplu, li ma kellu ebda mediċina tfejqu ħass il-bżonn li jemmen f’xi ħaġa. Ir-rejiet Ingliżi u l-Franċiżi kienu jużaw dan it-twemmin fihom bħala mezz kif juru li għandhom imexxu għax Alla poġġiehom fuq it-tron u għażilhom bħala nies speċjali.
“Aktar saħħa u aktar sens”
Rejiet oħra Ewropej ma kienux jgħidu li kapaċi jfejqu lill-morda. Ir-rejiet ta’ Aragona u taħtu l-Viċi Re ta’ Sqallija li kienu jaħkmu lil Malta ma kinux jagħmlu ċerimonji fejn ifejqu l-morda. Il-Papa ma kienx se jħallihom jippreżentaw irwieħhom bħala r-rappreżentanti ta’ Alla fid-dinja. Ma kienx se jħallihom jagħmluha ta’ qaddisin ifejqu l-morda. Spanjoli kienu jagħmlu pellegrinaġġi lejn Franza biex ifejjaqhom ir-re Franċiż.
Spiss ir-Re ta’ Aragona kien jikri lill-gżejjer Maltin bħala fewdu lil xi nobbli li kien aktar sħabu jara kif se jislogħ lill-Maltin bit-taxxi milli jara kif se jfejjaqhom mill-mard.
It-twemmin fil-ħila mirakoluża tar-re Ingliż beda jintemm aktar ma ssaħħu r-rejiet Protestanti. Ir-Re William III (1643-1715) ma riedx aktar jagħmel ċerimonji fejn jinġabru n-nies biex ifejjaqhom. Għax kien jaraha bħala superstizzjoni stupida. Lil wieħed li talbu jfejqu, qallu: “Nittama li Alla jagħtik aktar saħħa u aktar sens biex taħseb.” Meta l-Kuruna Brittanika bdiet tmexxi lil Malta fl-1813, it-twemmin li r-re seta’ jfejqek kien ilu ntemm kważi 100 sena.
Saħħa u sliem.
Ir-Re Karlu II imiss marid biex ifejqu
