03/04/2026
Мұнай мен газ құбырлар арқылы қозғалғанда, ағынның тұрақтылығы мен дәлдігінің артында бірнеше шақырым магистральдар мен қуатты сорғы станциялары ғана емес. Көрінбейтін, бірақ шешуші рөл атқаратын бөлшектер бар. Олардың бірі-диафрагма немесе тарылту құрылғысы. 30 жылдан астам уақыт бойы «Гидроприбор «ҒЗИ» АҚ «Теңізшевройл» ЖШС, «Жайықмұнай» ЖШС және «Конденсат»АҚ қоса алғанда, Батыс Қазақстан облысының ірі мұнай-газ компаниялары үшін осындай бұйымдарды әзірлеп, дайындап келеді.
Диафрагмаларды жобалау-бұл ғылым мен практиканың жұмысы. Мұндағы инженер тек есептеулерге ғана емес, сонымен қатар материал мен ағынның нақты жағдайда өзін қалай ұстайтынын түсінуге де сүйенеді. Мұндай маман гидродинамика, метрология, металдардың қасиеттері туралы білімді және заманауи АЖЖ-ны (Автоматтандырылған жобалау жүйесі) сенімді меңгеруді қажет етеді. Бұл жағдайда дәлдік өте маңызды: миллиметрдің бір бөлігінен ауытқу мұнай немесе газ тасымалдау кезінде елеулі шығындарға әкелуі мүмкін.
15 жылдан астам уақыт бойы бұл жұмысты инженер-конструктор, №2 ғылыми сектор бастығының орынбасары Абдулова Екатерина атқарды. Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінің түлегі ретінде ол кәсіпорынға жоғары оқу орнын бітіргеннен кейін келді. Тәжірибелі тәлімгер және техника ғылымдарының кандидаты Нарусланов Рафиктің жетекшілігімен ол маман ретінде қалыптасу жолынан өтті, ол үшін әр сызба түпкілікті нәтижеге жауап береді.
«Бір қарағанда, тарылту құрылғысы қарапайым бөлік: тесігі бар металлдан жасалған диск. Бірақ дәл осы тесік ортаның шығыны есептелетін қысым айырмашылығын құрайды. Есептеулерде барлығы ескеріледі: қысым, температура, тұтқырлық, ағынның турбуленттілігі, құбырдың ерекшеліктері. Сонымен, әрбір шама өлшемдердің қорытынды дәлдігіне әсер етеді», - деп атап өтті Абдулова Екатерина.
Материал да маңызды. Диафрагма жоғары қысымға, агрессивті ортаға және абразивті тозуға төтеп беруі керек. Сондықтан, жобалау кезеңінде де өнімнің геометриясының беріктігі мен сақталуын қамтамасыз ететін параметрлер қойылады.
Есеп айырысулар аяқталғаннан және Тапсырыс берушімен келісілгеннен кейін жоба өндіріске беріледі. Цехта ол нақты пішінге ие болады: металл дайындамадан біртіндеп нақты бөлік пайда болады. Кесу, өңдеу, тегістеу - әр операция жоғары дәлдікпен және жұмысшының қатаң бақылауымен орындалады.
Орталық тесік пен оның шетіне ерекше назар аударылады. Дәл осы жерде ағын мен металдың өзара әрекеттесуі жүреді және дәл осы жерде өлшеу дәлдігі қалыптасады. Беті өте жақсы өңделуі керек, ешқандай ақауларсыз.
Нәтижесінде сыртқы түрі қарапайым болып көрінетін, бірақ іс жүзінде күрделі инженерлік жұмыстың нәтижесі болып табылатын өнім шығады. Бұл қарапайымдылықтың артында көп жылдық тәжірибе, стандарттар және жоғары жауапкершілік жатыр. Дәл осындай бөлшектер процестердің тұрақтылығын қамтамасыз етеді, мұнда өлшеу дәлдігі бүкіл жүйенің тиімділігі мен қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді.
Алайда, мұндай бөлшектердің әрқайсысының артында адамдар -инженерлер, технологтар, білімі мен тәжірибесі үздіксіз жұмыс істейтін жұмысшылар тұр. Технология мен автоматтандыру алдыңғы қатарға шыққан мұнай-газ саласында адам еңбегі негізгі және таптырмас элемент болып қала береді. Дәл осы мамандар шешім қабылдайды, дәлдік пен сапаға жауап береді.
«Қазақстан инжиниринг» холдингінің кәсіпорындары инженерлік құзыреттерді дамытуды, кадрлық әлеуетті нығайтуды және кәсіби тәжірибемен бөлісуді дәйекті түрде қолдайды. Өйткені, бұл саланың негізгі ресурсы және бүкіл өнеркәсіптік жүйенің тұрақты жұмысының негізі адамдар болып табылады.
_______
Когда по трубопроводам движутся нефть и газ, за стабильностью и точностью потока стоят не только километры магистралей и мощные насосные станции. Есть детали, которые остаются вне поля зрения, но играют ключевую роль. Одна из них - диафрагма, или сужающее устройство. Уже более 30 лет АО «НИИ «Гидроприбор» разрабатывает и изготавливает такие изделия для крупных нефтегазовых компаний Западно-Казахстанской области, включая ТОО «Тенгизшевройл», ТОО «Жаикмунай» и АО «Конденсат».
Проектирование диафрагм - это работа науки и практики. Инженер здесь опирается не только на расчеты, но и на понимание того, как поведет себя материал и поток в реальных условиях. Такому специалисту требуются знания гидродинамики, метрологии, свойств металлов и уверенное владение современными САПР (Система Автоматизированного Проектирования). При этом точность имеет важнейшее значение: отклонение всего на доли миллиметра может привести к серьезным потерям при транспортировке нефти или газа.
Более 15 лет этой работой в Институте занимается инженер-конструктор, заместитель начальника научного сектора №2 Абдулова Екатерина. Будучи выпускницей Западно-Казахстанского аграрно-технического университета имени Жангир хана, она пришла на предприятие сразу после окончания вуза. Под руководством опытного наставника и кандидата технических наук Нарусланова Рафика она прошла путь становления в качестве специалиста, для которого за каждым чертежом стоит ответственность за конечный результат.
«На первый взгляд сужающее устройство представляет собой простую деталь: металлический диск с отверстием. Но именно это отверстие формирует перепад давления, по которому рассчитывается расход среды. В расчетах учитывается все: давление, температура, вязкость, турбулентность потока, особенности трубопровода. Так, каждая величина влияет на итоговую точность измерений», - отмечает Абдулова Екатерина.
Не менее важен и материал. Диафрагма должна выдерживать высокое давление, воздействие агрессивной среды и абразивный износ. Поэтому еще на этапе проектирования закладываются параметры, обеспечивающие долговечность и сохранение геометрии изделия.
После завершения расчетов и согласования с заказчиком проект передается в производство. В цехе он приобретает реальную форму: из металлической заготовки постепенно появляется точная деталь. Резка, обработка, шлифовка - каждая операция выполняется с высокой точностью и под строгим наблюдением работника.
Особое внимание уделяется центральному отверстию и его кромке. Именно здесь происходит взаимодействие потока и металла, и именно здесь формируется точность измерения. Поверхность должна быть идеально обработана, без малейших дефектов.
В итоге получается изделие, которое внешне кажется простым, но по сути является результатом сложной инженерной работы. За этой простотой стоят годы опыта, стандарты и высокая ответственность. Именно такие детали обеспечивают стабильность процессов, где точность измерений напрямую влияет на эффективность и безопасность всей системы.
Однако за каждой такой деталью стоят люди - инженеры, технологи, рабочие, чьи знания и опыт обеспечивают бесперебойную работу. В нефтегазовой отрасли, где на первый план выходят технологии и автоматизация, именно человеческий труд остается ключевым и незаменимым элементом. Именно специалисты принимают решения, несут ответственность за точность и качество.
Предприятия холдинга «Казахстан инжиниринг» последовательно поддерживают развитие инженерных компетенций, укрепление кадрового потенциала и передачу профессионального опыта. Ведь именно люди - главный ресурс отрасли и основа устойчивой работы всей промышленной системы.
