27/07/2026
📝 تَنگ ویژه ( خاموت ویژه ) و نقش آن در شکل‌پذیری و بهبود عملکرد لرزه‌ای سازه‌ها
🔷️ تَنگ ویژه (Special Confinement Reinforcement) به خاموت‌ها یا دورپیچ‌های بسته‌ای گفته میشود که در نواحی بحرانی اعضای بتن‌آرمه (مانند دو انتهای ستون‌ها، تیرها و دیوارهای برشی) با فواصل کم و جزئیات اجرایی خاص قرار داده می‌شوند تا هسته بتن را محصور کنند.
🔷️ همراهان و همکاران عزیز استحضار دارید که در ویرایش پنجم استاندارد ۲۸۰۰ ایران - که از اول تیر ۱۴۰۵ اجباری شده است - برای ساختمانهای بتن‌آرمه ، استفاده از قاب خمشی بتن‌آرمه با شکل‌پذیری متوسط حذف شده است و به طور کلی تنها قاب خمشی ویژه (Special Moment Resisting Frame) به عنوان سیستم قاب خمشی بتن‌آرمه مجاز شناخته میشود (البته با رعایت محدودیت‌ها و ضوابط مربوط به سیستم‌های سازه‌ای) ، به همین دلیل شناخت و اجرای خاموت ویژه اهمیت ویژه ای دارد چون :
🔷️تمامی الزامات مربوط به تَنگ ویژه ، خاموت‌گذاری ویژه، طول نواحی بحرانی، قلاب‌های ۱۳۵ درجه و سایر جزئیات لرزه‌ای فصل ۹ مبحث نهم باید در قابهای خمشی ویژه رعایت شوند.
🔷️ هدف از این تغییر ( ممنوعیت قابهای خمشی با شکل‌پذیری متوسط) ، افزایش شکل‌پذیری سازه ، بالا بردن ظرفیت جذب انرژی و افزایش ایمنی سازه‌ها در زلزله‌های شدید اعلام شده است.
یعنی در سازه‌های بتن‌آرمه با شکل‌پذیری ویژه، هدف این است که سازه در زلزله‌های شدید فرو نریزد و بتواند با ایجاد تغییرشکل‌های بزرگ، انرژی زلزله را مستهلک کند.
🔷️مهم‌ترین الزامات سازه‌های بتن آرمه با شکل‌پذیری ویژه عبارت‌است از:
▪️ اجرای تَنگ ویژه (خاموت ویژه) در نواحی بحرانی تیرها، ستون‌ها و دیوارهای برشی.
▪️ استفاده از قلاب ۱۳۵ درجه و رعایت طول مهاری خاموت‌ها.
▪️ کاهش فاصله خاموت‌ها در نواحی بحرانی.
▪️رعایت اصل ستون قوی – تیر ضعیف برای جلوگیری از تشکیل مفصل پلاستیک در ستون‌ها.
▪️کنترل برش اعضا بر مبنای مقاومت خمشی محتمل تا شکست برشی رخ ندهد.
▪️جزئیات مناسب وصله و مهار میلگردها و پرهیز از وصله در نواحی بحرانی.
▪️رعایت الزامات ویژه اتصال تیر به ستون برای حفظ یکپارچگی سازه.
ملاحظه میشود که در ویرایش جدید ۲۸۰۰ خاموت یا تَنگ ویژه در عملکرد لرزه‌ای مناسب سازه‌ها بسیار مهم بوده و وظایف زیر را بر عهده دارد:
1. محصور کردن بتن هسته و افزایش مقاومت و کرنش فشاری آن.
2. جلوگیری از کمانش میلگردهای طولی پس از جاری شدن آن‌ها.
3. افزایش شکل‌پذیری عضو و امکان تحمل تغییرشکل‌های بزرگ بدون شکست ناگهانی.
4. جلوگیری از ریزش بتن پوششی (کاور) در اثر بارگذاری رفت و برگشتی زلزله.
5. افزایش ظرفیت جذب و استهلاک انرژی در چرخه‌های متوالی زلزله.
6. بهبود مقاومت برشی و کاهش احتمال شکست ترد.
🔷️جمع‌بندی:
اگرچه خاموت ویژه مقاومت خمشی عضو را به‌طور قابل توجهی افزایش نمی‌دهد، اما رفتار لرزه‌ای، شکل‌پذیری و ایمنی سازه را به‌طور چشمگیری بهبود می‌بخشد.
🔷️ در بسیاری از زلزله‌های شدید، بقا و استجکام سازه بیش از آنکه به افزایش مقاومت وابسته باشد، به اجرای صحیح خاموت ویژه ( تَنگ ویژه ) و سایر جزئیات لرزه‌ای وابسته است.
📝برای اطلاعات بیشتر به سایت تیرچه‌سازی نعیمی مراجعه بفرمایید:
https://naimijoist.ir
تیرچه‌سازی نعیمی را در
📱 بله
https://ble.ir/naimitir
📱 روبیکا
https://rubika.ir/naimitir
📱 تلگرام
https://t.me/naimijoist
هم دنبال کنید.
🔷 اگر می پسندید برای دوستان خود نیز ارسال کنید.
